Articles
Categories :
“ย้ำคิดย้ำทำ” แค่พฤติกรรม หรือ โรค
“ย้ำคิดย้ำทำ” หลายท่านคงเคยได้ยินประโยคนี้มาบ้าง บางคนก็ว่าเป็นนิสัยของคนๆ นั้น แต่บางคนก็ว่าเป็นความเจ็บป่วย

                                                                                                                                    

เราลองมาทำความเข้าใจโรคนี้ให้ชัดเจนกันดีกว่าว่า “โรคย้ำคิดย้ำทำ” (Obsessive-Compulsive Disorder –OCD) คืออะไร

ในทางการแพทย์เรามองกันว่า คนที่ถูกเรียกว่าป่วยเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำ ต้องมีอาการสำคัญ 2 ประการ ได้แก่
อาการย้ำคิด (Obsession)  คือ การมีความคิดหรือความรู้สึกที่เกิดขึ้นเองซ้ำๆ โดยไร้เหตุผล ซึ่งก่อให้เกิดความกังวลใจ ความไม่สบายใจอย่างมาก เช่น คิดซ้ำๆ ว่าจะทำร้ายหรือทำสิ่งไม่ดีกับคนที่ตนรัก, คิดซ้ำๆ ว่าลืมปิดแก๊สหรือลืมล๊อคประตู เป็นต้น โดยที่ตนเองก็ไม่เข้าใจว่าเหตุใดจึงเกิดความคิดเช่นนั้น

อาการย้ำทำ (Compulsion)  คือ พฤติกรรมหรือการกระทำการบางอย่างซ้ำๆ เพื่อป้องกันหรือช่วยลดความไม่สบายใจจาก  ความย้ำคิดข้างต้น และเป็นการกระทำที่ตนเองก็รู้สึกได้ว่าไร้เหตุผล ไร้สาระที่จะกระทำแต่ก็หักห้ามจิตใจไม่ให้ทำไม่ได้ เช่น เช็คลูกบิดประตูหรือวาล์วแก๊สซ้ำๆ เพื่อให้แน่ใจว่าปิดเรียบร้อยแล้ว ล้างมือซ้ำๆ เพราะคิดว่ามือสกปรก เป็นต้น

ส่วนใหญ่ผู้ป่วยมักไปพบแพทย์ทางกายมากกว่ามาพบจิตแพทย์โดยตรง ซึ่งอาการที่นำมาพบแพทย์ได้บ่อยๆ เช่น แผลถลอกที่มือ มือเปื่อย เหงือกอักเสบจากการแปรงฟันบ่อยๆ ในผู้ป่วยเด็กพ่อแม่อาจพามาตรวจด้วยปัญหาพฤติกรรมซ้ำๆ ของเด็ก

สำหรับผู้ป่วยที่มาพบจิตแพทย์โดยตรง มักมาด้วยอาการย้ำคิดเกี่ยวกับเรื่องความสะอาด ความเป็นระเบียบเรียบร้อย พฤติกรรมทางเพศ และพฤติกรรมรุนแรง และอาการย้ำทำ เช่น ตรวจเช็คกลอนประตู ถามเรื่องเดิมซ้ำซาก ล้างมือ นับสิ่งของ การจัดวางของให้เป็นระเบียบซ้ำๆ ผู้ป่วยบางรายมาด้วยอาการย้ำคิดหลายๆ เรื่อง หรือย้ำทำหลายๆ พฤติกรรม ทำให้รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วยอย่างมาก

สาเหตุการเกิดของโรคนี้ มีอยู่ 2 ปัจจัยหลัก แบ่งเป็น
1. ปัจจัยด้านชีวภาพ พบว่าในผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำ มีความผิดปกติของสารสื่อประสาทบางชนิด เช่น สารซีโรโตนิน การทำงานของสมองส่วนหน้าเพิ่มมากกว่าปกติ รวมถึงปัจจัยด้านพันธุกรรมก็อาจมีส่วนเกี่ยวข้องด้วย
2. ปัจจัยด้านจิตใจ ผู้ป่วยอาจมีความขัดแย้งในระดับจิตใต้สำนึก และพยายามใช้กลไกทางจิตเพื่อจัดการกับความตึงเครียดในใจ แต่ไม่ได้ผล กลับส่งผลให้เกิดการแสดงออกเป็นอาการดังกล่าว

การรักษาที่ดีที่สุด คือ การใช้พฤติกรรมบำบัด ร่วมกับยาแก้โรคย้ำคิดย้ำทำ
1. ยาแก้โรคย้ำคิดย้ำทำ มีหลายขนาน ยาเหล่านี้ช่วยปรับสมดุลของสารสื่อประสาทซีโรโตนิน จนเป็นปกติ ซึ่งหลังจากรักษาอาการเป็นปกติแล้ว แพทย์ยังต้องให้การรักษาต่อเนื่อง เพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำอีกระยะหนึ่ง จึงหยุดยา
2. พฤติกรรมบำบัด โดยให้ฝึกเผชิญกับสิ่งที่กังวลหรือกลัวอย่างน้อยวันละ 1 ชั่วโมง ร่วมกับการพยายามไม่ให้สนใจอาการของโรค และหาวิธีป้องกันการกระทำซ้ำๆ ทั้งนี้ก็เพื่อส่งเสริมให้ผู้ป่วยกลับไปทำหน้าที่ตามเดิมให้ได้มากที่สุดนั่นเอง
 
แม้ว่าผู้ป่วยโรคนี้จะป่วยเรื้อรัง แต่หลังจากได้รับการรักษาแล้ว กว่าร้อยละ 80 ของผู้ป่วยมีอาการดีขึ้นมาก จนใช้ชีวิตได้เกือบปกติ คงเหลือเพียงร้อยละ 20 เท่านั้นที่อาการคงเดิมหรืออาจแย่ลง...อย่าลืมหันกลับมามองตัวเองว่า อาการย้ำคิดย้ำทำของคุณนั้น เป็นแค่พฤติกรรม หรือเป็นโรค
 
เรื่องโดย  : ผศ.นพ.สมบัติ  ศาสตร์รุ่งภัค
                 จิตแพทย์
                 โรงพยาบาลมนารมย์


Tag Keyword : ย้ำคิดย้ำทำ, ผศ.นพ.สมบัติ ศาสตร์รุ่งภัค, ล้างมือบ่อยๆ, เช็คลูกบิดประตูบ่อยๆ

โพสเมื่อ: 2018-04-05

ผู้เข้าชม: 248